Niets is zo zonde als brood dat hard is geworden en uiteindelijk in de prullenbak belandt. In Nederland gooien we jaarlijks enorme hoeveelheden brood weg, terwijl oud brood juist een fantastische basis is voor talloze heerlijke gerechten. Of je nu een restje witbrood, volkoren of een stevig zuurdesembrood hebt liggen: met een beetje creativiteit tover je het om tot een culinair hoogstandje. In dit artikel ontdek je precies wat kun je maken met overgebleven oud brood om voedselverspilling tegen te gaan en je smaakpapillen te verwennen.
De kunst van het hergebruiken van brood
Het proces van brood dat oud wordt, is eigenlijk niets anders dan het verdampen van vocht. Hierdoor wordt de structuur harder en droger. Voor een normale boterham is dit ongewenst, maar voor veel recepten is juist deze droogte een voordeel. Droog brood neemt vloeistoffen, vetten en kruiden namelijk veel beter op dan vers brood. Dit maakt het de ideale basis voor zowel hartige als zoete creaties.
Wanneer je nadenkt over wat kun je maken met overgebleven oud brood, is het handig om eerst te kijken naar de staat van het brood. Is het slechts een beetje taai? Dan is het perfect voor toast of croutons. Is het echt keihard? Dan kun je het het beste vermalen tot paneermeel of gebruiken in een pudding. Door brood op deze manier te benaderen, bespaar je niet alleen geld, maar draag je ook bij aan een duurzamere keuken.
Hartige gerechten met oud brood
Er zijn talloze manieren om oud brood een tweede leven te geven in hartige gerechten. De meeste van deze recepten draaien om het toevoegen van vocht of vet, waardoor het brood weer zacht wordt of juist een heerlijk krokante bite krijgt.
Croutons en paneermeel
De meest eenvoudige manier om oud brood te gebruiken is door er croutons van te maken. Snijd het brood in kleine blokjes en bak ze in een pan met olijfolie of boter. Voeg een snufje zout, peper en eventueel wat knoflookpoeder toe voor extra smaak. Deze zelfgemaakte croutons zijn een enorme upgrade voor elke salade of soep.
Als het brood echt te droog is voor croutons, kun je het volledig uitdrogen in de oven op een lage temperatuur en vervolgens fijnmalen in een keukenmachine. Je hebt nu vers, natuurlijk paneermeel. Dit is ideaal voor het paneren van vis of vlees, of als bindmiddel in gehaktballen.
De klassieke broodpudding en strata
Een strata is een hartige variant van de broodpudding. Het is in feite een ovengerecht waarbij blokjes oud brood worden geweekt in een mengsel van eieren, melk en kaas. Je kunt dit aanvullen met alles wat je nog in de koelkast hebt liggen:
- Restjes spinazie of andere bladgroenten
- Gebakken spekjes of stukjes chorizo
- Geraspte kaas zoals cheddar of oude kaas
- Gesneden lente-ui of prei
Laat het mengsel een nachtje rusten in de koelkast zodat het brood alle vloeistof kan absorberen. Bak het vervolgens in de oven tot de bovenkant goudbruin en knapperig is. Dit is een perfect gerecht voor een uitgebreid ontbijt of een lunch voor het hele gezin.
Zoete traktaties van oud brood
Oud brood hoeft niet altijd hartig te zijn. Juist omdat droog brood zo goed vloeistoffen opneemt, leent het zich uitstekend voor zoete desserts en ontbijtjes.
French Toast en Wentelteefjes
Wentelteefjes zijn wellicht de bekendste manier om oud brood te redden. De truc is om dikke sneden brood te gebruiken die al een dag of twee oud zijn; deze vallen minder snel uit elkaar in het beslag dan vers brood. Klop een ei los met een scheut melk, een beetje kaneel en een vleugje vanille-extract. Doop de sneden brood in het mengsel en bak ze in een pan met boter tot ze mooi bruin zijn. Serveer ze met ahornsiroop, verse bessen of een klodder yoghurt.
Zoete broodpudding
Voor een echt dessert kun je kiezen voor een zoete broodpudding. Snijd het brood in blokjes en meng deze met een custard van eieren, suiker, melk en room. Voeg rozijnen, stukjes appel of chocoladedruppels toe voor extra textuur. Bak het geheel in een ovenschaal tot de pudding gestold is maar nog wel een zachte kern heeft. Dit is een heerlijke manier om zelfs de hardste korsten weer eetbaar en smakelijk te maken.
Tips voor het bewaren van brood
Om te voorkomen dat je te vaak voor de "reddingsrecepten" moet grijpen, is het goed om te weten hoe je brood het beste kunt bewaren. De manier waarop je brood opslaat, bepaalt namelijk hoe snel het uitdroogt of juist schimmelt.
Een veelgemaakte fout is om brood in de koelkast te leggen. Hoewel dit schimmelvorming kan vertragen, versnelt de kou in de koelkast het proces van retrogradatie van zetmeel, waardoor het brood veel sneller hard wordt. De beste plek voor brood is een luchtdichte broodtrommel of een papieren zak op kamertemperatuur, uit direct zonlicht.
Voor langdurige bewaring is de vriezer de beste optie. Snijd het brood in plakken voordat je het invriest. Zo kun je precies de hoeveelheid ontdooien die je nodig hebt. Leg de plakken tussen een stukje bakpapier om te voorkomen dat ze aan elkaar plakken. Wanneer je een plakje uit de vriezer haalt, kun je dit direct in de toaster doen voor een vers resultaat.
Veelgestelde vragen
Kan ik oud brood gebruiken als er al kleine plekjes schimmel op zitten?
Nee, zodra er schimmel zichtbaar is op een deel van het brood, moet het hele brood worden weggegooid. Schimmels vormen onzichtbare draden, genaamd mycelium, die zich door het hele brood verspreiden, zelfs als je de beschimmelde plek wegsnijdt.
Hoe weet ik of brood te oud is om nog te gebruiken in recepten?
Brood is geschikt voor hergebruik zolang er geen sprake is van schimmel of een vreemde, zurige geur. Hardheid is geen probleem; hoe harder het brood, hoe beter het vaak werkt voor croutons, paneermeel of puddingen.
Welk type brood werkt het beste voor wentelteefjes?
Hoewel elk brood kan, werkt witbrood of brioche het beste vanwege de zachte textuur. Volkorenbrood kan ook, maar geeft een stevigere beet en een meer nootachtige smaak die goed samengaat met kaneel.
Kan ik oud brood gebruiken in de soep zonder het eerst te bakken?
Ja, dat kan, maar het resultaat is anders. Ongebakken brood zal in de soep volledig oplossen en de soep indikken, wat handig kan zijn voor een gebonden soep. Voor een krokante bite moet je het brood altijd eerst bakken.
Is er een verschil tussen oud brood en gedroogd brood voor paneermeel?
In essentie is het hetzelfde proces, maar bij bewust gedroogd brood wordt het vocht gecontroleerd verwijderd in de oven. Oud brood droogt natuurlijker uit, wat vaak resulteert in een iets complexere smaak bij het maken van paneermeel.
